تفسیر موضوعی قرآن
بیت الله الحرام(مکه مکرمه)
___________
مسجدالنبی(مدینه منوره)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم
اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَ يَمُدُّهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ (15)
خداوند آنان را به استهزا مىگيرد و آنان را در طغيانشان مهلت مىدهد تا سرگردان شوند.
نكتهها:
كلمه «يَعْمَهُونَ» از «عمه» مثل «عمى» مىباشد، لكن «عمى» كورى ظاهرى را گويند و «عمه» كورى باطنى است.
امام رضا عليه السلام در تفسير اين آيه مىفرمايد:
خداوند، اهل مكر و خدعه و استهزا نيست، لكن جزاى مكر و استهزاى آنان را مىدهد.
هم چنان كه آنان را در طغيان و سركشى خودشان، رها مىكند تا سردرگم و غرق شوند. و چه سزايى سختتر از قساوت قلب و تسلّط
شيطان و وسوسههاى او، ميل به گناه و بىرغبتى به عبادت، همراهى و همكارى با افراد نااهل و سرگرمى به دنيا و غفلت از حقّ كه منافقان بدان گرفتار مىآيند.
منافقان، دوگانه رفتار مىكنند و لذا با آنها نيز دو گونه برخورد مىشود در دنيا احكام مسلمانان را دارند و در آخرت كيفر كفّار را مىبينند.
پيامها:
1 كيفرهاى الهى، متناسب با گناهان است. در برابر «إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ»، «اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ» آمده است.
2 منافقان با خدا طرفند، نه با مؤمنان. (آنها مؤمنان را مسخره مىكنند، ولى خدا به حمايت آمده و پاسخ مسخرهى آنان را خودش مىدهد.) «اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ»
3 استهزا، اگر به عنوان پاسخ باشد مانعى ندارد. نظير تكبّر در مقابل متكبّر. «اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ»
4 از مهلت دادن و زياده بخشىهاى خداوند، نبايد مغرور شد. «يَمُدُّهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ»
5 سركشى و طغيان، زمينهاى براى سردرگمىهاست. «فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ»
منبع:تفسير نور، ج1، ص: 59
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم
وَ إِذا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قالُوا آمَنَّا وَ إِذا خَلَوْا إِلى شَياطِينِهِمْ قالُوا إِنَّا مَعَكُمْ
إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ (14)
و چون با اهل ايمان ملاقات كنند گويند: ما (نيز همانند شما) ايمان آوردهايم.
ولى هر گاه با (همفكران) شيطان صفت خود خلوت كنند، مىگويند: ما با شما هستيم، ما فقط (اهل ايمان را) مسخره مىكنيم.
نكتهها:
«شيطان» از «شَطَن» به معناى دور شده از خير است كه به هر كس القاى انحراف كند، اطلاق شده و به انسانهاى بدكار و دور از حقّ نيز گفته مىشود.
پيامها:
1 منافق، نان را به نرخ روز مىخورد.(«قالُوا آمَنَّا» «قالُوا إِنَّا مَعَكُمْ»)
2 به هر اظهار ايمان،نبايد اعتماد قطعى كرد و بايد مواظب عوامل نفوذى بود. «قالُوا آمَنَّا»
3 منافق، شهامتِ صداقت ندارد و از مؤمنان ترس و هراس دارد. «خَلَوْا» تماس و ارتباط منافقان با مؤمنان، آشكار و علنى است ولى تماس آنان با كفّار يا سران و رهبران خود، سرّى و محرمانه، در نهان و خلوت صورت مىگيرد.
4 دوستان منافقان، شيطان صفت هستند. «شَياطِينِهِمْ»
5 كفّار و منافقان با همديگر ارتباط تشكيلاتى دارند و منافقان از آنان خطّ فكرى مىگيرند. «شَياطِينِهِمْ»
6 اظهار ايمان از سوى منافق موقتى است، ولى كفر او پايدار و ثابت است. «آمَنَّا، «إِنَّا مَعَكُمْ» (ايمان، با جملهى فعليه و كفر با جملهى اسميّه آمده و جمله اسميّه نشانهى دوام و ثبوت است.)
7 منافقان با كافران نه تنها همفكرند بلكه كمككار هم نيز هستند. «إِنَّا مَعَكُمْ» (كلمه «مع»، در جايى بكار مىرود كه علاوه بر همفكرى، همكارى نيز باشد.)
8 منافقان، مؤمنان را به استهزا مىگيرند. «إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُن
___________
مسجدالنبی(مدینه منوره)
سورة البقرة
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم
أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَ لكِنْ لا يَشْعُرُونَ (12)
آگاه باشيد! همانا آنان خود اهل فسادند، ولى نمىفهمند.
نكتهها:
در يك بررسى اجمالى از آيات قرآن در مىيابيم كه نفاق، آثار و عوارض سويى در روح، روان، رفتار و كردار شخص منافق ايجاد مىكند كه او را در دنيا و قيامت گرفتار مىسازد.
قرآن در وصف آنها مىفرمايد:
دچار فقدان شعور واقعى مىشوند. «1»
انديشه و فهم نمىكنند.((2))
دچار حيرت و سرگردانى مىشوند. «3»
به سبب دروغهايى كه مىبافند «4»
در كفر پايدار مىشوند «5»
و هدايت نمىيابند. «6»
چون اعتقاد قلبى ندارند، وحشت و اضطراب «7»
و عذابى دردناك دارند. «8»
پيامها:
1 مسلمانان بايد به ترفند و شعارهاى به ظاهر زيباى منافقان، آگاه شوند. «أَلا»
2 بلندپروازى و خيالپردازى مغرورانهى منافق، بايد شكسته شود. «إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ»
3 منافقان دائماً در حال فساد هستند. «الْمُفْسِدُونَ»
4 زرنگى اگر در مسير حقّ نباشد، بىشعورى است. «لا يَشْعُرُونَ»
__________________________________________________
(1). «لا يَشْعُرُونَ» بقره، 12 «هُمُ السُّفَهاءُ» بقره، 13.
(2). «لا يَفْقَهُونَ» توبه، 87 «لا يَعْلَمُونَ» بقره، 13.
(3). «يَعْمَهُونَ» بقره، 15، «لا يُبْصِرُونَ» بقره، 17.
(4). «بِما كانُوا يَكْذِبُونَ» بقره، 10.
(5). «بِما كانُوا يَكْفُرُونَ» انعام، 70.
(6). «ما كانُوا مُهْتَدِينَ» بقره، 16.
(7). «حَذَرَ الْمَوْتِ» بقره، 19.
(8). «وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ» بقره، 10
منبع:تفسير نور، ج1، ص: 57
Design By : Night Melody

